Tαξιδεύουμε με ένα ψυγείο του Άκη Πατούνα στο δρομολόγιο Αθήνα-Κέρκυρα-Γιάννενα-Αθήνα. Και επιβεβαιώνουμε με τον καλύτερο τρόπο ότι μόνο οι υγιείς αντιλήψεις και οι καθαροί άνθρωποι μπορούν -και πρέπει- να επιβιώσουν στην ελληνική μεταφορά.
Kείμενο, Φωτογραφίες: Παναγιώτης Τριτάρης
Ζώντας σε μια χώρα που η σωστή επιχειρηματικότητα αποτελεί μάλλον αδίκημα και η ανάπτυξη μια καραμέλα χωρίς ούτε γεύση πια, είναι προφανές ότι οι ευκαιρίες για να βρεις κάτι πραγματικά δημιουργικό και σωστά φτιαγμένο στον χώρο της ελληνικής μεταφοράς είναι από ελάχιστες έως σπάνιες. Γι αυτό και όταν τις βρεις δεν τις χάνεις.
Η αλήθεια είναι ότι αυτό το ταξίδι το σκεφτόμασταν καιρό. Κάτι τα πολύ όμορφα φορτηγά της εταιρίας που βλέπαμε στους δρόμους, κάτι η φήμη (και γιατί όχι η… ζήλεια των υπολοίπων) για τα όσα έχει καταφέρει ο Άκης Πατούνας, γεγονός είναι ότι πολύ θα θέλαμε να γνωρίσουμε από «μέσα» το επίτευγμα του Γιαννιώτη μεταφορέα.
Και όλα έγιναν όπως όλα γίνονται με τον Άκη: ένα τηλεφώνημα, μια συνεννόηση των πέντε λεπτών, «αύριο γίνεται;», «αύριο θα γίνει». Και κάπως έτσι, ξαφνικά, βρέθηκα 3 η ώρα τα ξημερώματα να μπαίνω συνεπιβάτης σ’ ένα από τα ψυγεία του. Με δρομολόγιο Αθήνα-Ηγουμενίτσα-Κέρκυρα, διανυκτέρευση στα Γιάννενα και επιστροφή την άλλη μέρα. Με οδηγό το Νίκο Βλάχο, έναν «πιτσιρικά» στην ηλικία αλλά με μυαλό και… χέρια πολύ πιο έμπειρα από πολλούς που απλώς περιφέρουν τα… γαλόνια τους χωρίς να έχουν ιδέα τι σημαίνει σύγχρονη μεταφορά. Καφέδες και τσιγάρα (για το Νίκο), μουσική, καλή κουβέντα, η Scania-ρα σε τρελά κέφια και το ταξίδι μόλις άρχισε.
Δρομολόγιο «ραντεβού»
Τα πρώτα χιλιόμετρα στην Αθηνών-Κορίνθου είναι και τα αναγνωριστικά. Μεταφέρουμε γαλακτοκομικά με μικτό λίγο κάτω από τους 38 τόνους, με το R των 500 αλόγων να δουλεύει ρολόι και το Opticruise να αναλαμβάνει όπου χρειαστεί (πρακτικά μόνο στην ανηφόρα για την Κακιά Σκάλα). Παρά το ένα εκατομμύριο χιλιόμετρα που έχει συμπληρώσει το συγκεκριμένο αυτοκίνητο, στην ουσία μοιάζει σαν καινούργιο. Δεν ακούς πουθενά κανένα τρίξιμο, η διακόσμηση με δέρμα που έχει γίνει στην χώρα μας (κόστος στα 3 χιλιάρικα) είναι «κούκλα», τα πάντα λάμπουν από καθαριότητα και προσοχή. Ας όψεται ο Νίκος που πραγματικά το έχει σαν σπίτι του. Και όχι άδικα μιας και τα δρομολόγια που κάνει τον υποχρεώνουν να περνάει πολλές μέρες (και νύχτες) μέσα στο Scania. Το αυτοκίνητο ξεχειλίζει από «υγεία», κάτι που δείχνει και το άλλο μεγάλο πλεονέκτημα της εταιρίας: την στρατηγική απόφαση του Άκη Πατούνα να προσέχει τα φορτηγά του και να τα φροντίζει με ότι καλύτερο υπάρχει στην αγορά σε θέματα ανταλλακτικών και αναλώσιμων.
Από την Κόρινθο και μετά αρχίζει το γνωστό «ελληνικό δράμα». Έχοντας γυρίσει πολλά μέρη του Τρίτου (ακόμα και του… Τέταρτου) Κόσμου, το μόνο που έχω να πω είναι ότι τέτοια εικόνα δεν συναντάς ούτε στα πιο υποανάπτυκτα κράτη αυτού του πλανήτη. Έχοντας προσωπική εμπειρία από τον συγκεκριμένο «δρόμο» καθώς τον κάνω τουλάχιστον 4 φορές τον μήνα, παρατηρώ το Νίκο -που και ο ίδιος περνάει καθημερινά από εκεί- να βρίσκεται σε μία διαρκή ένταση. Μοναδικός σύντροφος, εκτός από το άψογο μηχανικά Scania, είναι η νύχτα, που απλοποιεί τα πράγματα καθώς έχεις όλον τον δρόμο δικό σου.
Στην Πάτρα γίνεται η πρώτη στάση για την παράδοση μερικών παλετών. Μικρής διάρκειας ξεκούραση για το Νίκο, ευκαιρία για φωτογράφιση του Scania λίγο πριν ξημερώσει στην Γέφυρα, και… βουρ για την επόμενη στάση στην Ηγουμενίτσα. Η μεταφορά ευπαθών προϊόντων είναι ίσως από τις πιο δύσκολες που υπάρχουν, καθώς πρέπει να ισορροπείς με μαεστρία ανάμεσα στην έγκαιρη άφιξη αλλά και την ασφάλεια του φορτίου. Κάτι που όπως φαίνεται είναι γραμμένο στο DNA της εταιρίας του Άκη Πατούνα, και έχει περάσει σε όλους, από τους ανθρώπους υποστήριξης έως τους οδηγούς του. Κυρίως σε αυτούς, αν κρίνω από το πως ο… «οδηγός μου», ο Νίκος, συμπεριφέρεται και οδηγεί σ’ αυτό το εξαιρετικά δύσκολο οδικό δίκτυο από το Αντίρριο έως την Ηγουμενίτσα. Ήρεμος και πάντα με το χαμόγελο στα χείλη, οδηγεί με σιγουριά μοναδική για την ηλικία του, ενώ παράλληλα έχει στην άκρη του μυαλού του και το ρολόϊ και όλα όσα πρέπει να γίνουν για να φτάσει έγκαιρα στις αποθήκες για ξεφόρτωση. Και όλα αυτά παίζοντας και το παιχνίδι της… «αποφυγής λακκούβας» που είναι στην πραγματικότητα η οδήγηση ενός φορτηγού στην Ελλάδα ακόμα και στο 2015.
Για το συγκεκριμένο δρομολόγιο που κάνει αυτή τη μέρα ο Νίκος είναι το καράβι. Τα προβλήματα με τις θαλάσσιες μεταφορές στην εγχώρια μεταφορά είναι πολλά. Δεν είναι μόνο αν θα προλάβει το δρομολόγιο. Είναι το πως θα ανεβάσει το αυτοκίνητό του χωρίς να υποστεί κάποια ζημιά. Αλλά και για το αν θα επιστρέψει και δεν θα τον βρει στην άλλη πλευρά το απαγορευτικό. Πράγματα που η συγκεκριμένου τύπου μεταφορά τα κάνει ακόμα πιο δύσκολα, καθώς όλα πρέπει να γίνουν στην ώρα τους και με την μέγιστη δυνατή ακρίβεια. Κάτι που δεν καταφέραμε εκείνη την μέρα (μάλλον εγώ φταίω με την καθυστέρηση στην φωτογράφιση) και χάσαμε το κανονικό πλοίο για δέκα λεπτά. Ο Νίκος όμως, και προφανώς ο Άκης έχουν άλλη άποψη: πάνω απ’ όλα η ασφάλεια του οδηγού και του προϊόντος, παρά το ρίσκο για μερικά λεπτά της ώρας. Ούτως ή άλλως, στην συγκεκριμένη γραμμή το επόμενο πλοίο (παντόφλα παρακαλώ) είναι μετά από μία ώρα, οπότε μας προκύπτει μία ακόμα καλή ευκαιρία για φωτογράφιση στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας. Και επιτέλους, μία η ώρα το μεσημέρι, να βάλει και μια μπουκιά στο στόμα του ο Νίκος.
Η φόρτωση στο καράβι, αποδεικνύεται για άλλη μια φορά, ότι δικαιολογημένα είναι η πιο αγχωτική διαδικασία όλου του ταξιδιού για το Νίκο. Παρά τους διάφορους παρατρεχάμενους που τον μανουβράρουν δεν αποφεύγεται η επαφή της μάσκας. Όμως και πάλι ο Νίκος δεν χάνει την ψυχραιμία του. Και ο δίωρη ξεκούραση που ακολουθεί φορτίζει τις μπαταρίες του για το τελευταίο και πιο δύσκολο σκέλος. Την ξεφόρτωση και του τελευταίου φορτίου στην Κέρκυρα και επιστροφή με το ίδιο καράβι. Όλα αυτά μέσα σε μία ώρα. Οι άνθρωποι στην αποθήκη έχουν ειδοποιηθεί και σαν τυπικοί τρελο-κερκυραίοι ξεφορτώνουν… αμέτρητες παλέτες μέσα σε χρόνους που δεν μπορεί να συλλάβει ούτε ο φωτογραφικός φακός. Ξανά στο τιμόνι, γρήγορα στο πλοίο, ξανά πρόβλημα με την είσοδο (αμάν πια!), χαλάρωση.
Έχοντας παραδώσει όλο το φορτίο, ο Νίκος έχει ολοκληρώσει την δουλειά του. Και είναι η ώρα να απολαύση με την ησυχία του ένα καφεδάκι πριν το τελευταίο σκέλος του ταξιδιού.
Από την Ηγουμενίτσα στα Γιάννενα στις εγκαταστάσεις της εταιρίας του Άκη Πατούνα. Όμως η δουλειά δεν έχει τελειώσει ακόμα. Το υποστηρικτικό προσωπικό που βρίσκεται εκεί και τον περιμένει αναλαμβάνει όλα όσα πρέπει να γίνουν. Καθαρισμός και απολύμανση του θαλάμου άμεσα και χωρίς καθυστερήσεις. Γενικός έλεγχος του αυτοκινήτου. Γέμισμα των ρεζερβουάρ και παράδοση των φορτωτικών και όλης της απαραίτητης χαρτούρας του δρομολογίου. Παρών σε όλη την διαδικασία, παρά το περασμένο της ώρας και ο αρχηγός. Ο Άκης Πατούνας δείχνει ευθύς εξ’ αρχής τον λόγο της επιτυχίας του: την πίστη του στους ανθρώπους του. Και την αγάπη του για αυτό που κάνει. Από την πρώτη στιγμή καταλαβαίνεις ότι έχεις να κάνεις με μια ξεχωριστή περίπτωση ανθρώπου. Όμως κάτι η κούραση, κάτι το περασμένο της ώρας αρκείσαι σ’ αυτό που τον κάνει ακόμα πιο ξεχωριστό: στην απόλαυση της απίστευτης φιλοξενίας του. Και καθώς η νύχτα προχωρά, ανανεώνουμε το ραντεβού για την άλλη μέρα, για να μιλήσουμε εφ’ όλης της ύλης.
Με τον Άκη στα Γιάννενα
Ξημέρωμα με βροχή στα Γιάννενα. Και όταν λέμε βροχή εννοούμε ΒΡΟΧΗ. Χωρίς πλέον κανένα περιθώριο για φωτογράφιση, ξεκλέβουμε λίγο περισσότερο χρόνο για κουβεντούλα με τον Άκη. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που σε κερδίζει ευθύς εξ’ αρχής. Τόσο η φυσική του κατατομή όσο και η γενικότερη παρουσία του τον τοποθετούν σ’ αυτό που οι Άγγλοι λένε «larger than life». Πάντα με το χαμόγελο, ανοιχτός και ευχάριστος, και με το μάτι γεμάτο από την σπίθα των νέων καιρών, ο Άκης είναι εκτός των άλλων και ένας απολαυστικός συνομιλητής. Μεταφορέας τρίτης πλέον γενιάς, έχει στην εταιρία του 12 αυτοκίνητα, όλα με σύγχρονους θαλάμους και κουρτίνες, ενώ δραστηριοποιείται στην μεταφορά ευπαθών προϊόντων έχοντας στο πελατολόγιό του μερικές από τις πιο σημαντικές ελληνικές εταιρίες του κλάδου.
Στις κουβέντες που κάνουμε γίνεται αμέσως φανερό το παράπονο και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας σωστός επαγγελματίας στις ημέρες μας. Ένας άνθρωπος που έχει στήσει μια υγιή επιχείρηση και έχει να ανταγωνιστεί όχι μόνο τον αθέμιτο ανταγωνισμό αλλά και τις δεκάδες «τρικλοποδιές» που του βάζει το ελληνικό κράτος. Όπως μας λέει χαρακτηριστικά, δεν φοβάται τον υγιή ανταγωνισμό, γιατί αυτός τον τρέφει και τον οδηγεί να γίνει καλύτερος και ο ίδιος. Αυτός που τον ενοχλεί είναι ο αθέμιτος ανταγωνισμός: οι κακοί επαγγελματίες, με τα αυτοκίνητα για παλιοσίδερα και τους κατεστραμμένους θαλάμους που «σκοτώνουν» τα κόμιστρα και δημιουργούν τεράστια προβλήματα στην αγορά. Από κοντά και το ελληνικό κράτος που παρακολουθεί από μακριά και με απάθεια, χωρίς ελέγχους έτσι ώστε να ξεχωρίσει ο καλός από τον κακό επαγγελματία. Και όχι μόνο με απάθεια, αλλά βάζοντας συνεχώς εμπόδια σε όποιο θέλει να είναι τυπικός και σωστός απέναντι στις υποχρεώσεις του.
Ο Άκης βλέπει την επιτυχία της εταιρίας του σαν επιτυχία μιας ομαδικής προσπάθειας. Οι οδηγοί του αλλά και όλο το υπόλοιπο προσωπικό δρουν σαν μια οικογένεια, απολαμβάνοντας από την άλλη πλευρά όλα όσα φέρνει ως αντάλλαγμα μια νοικοκυρεμένη επιχείρηση. Η επιχειρηματική λογική του (για παράδειγμα να έχει πάντα καινούργιους θαλάμους και να τους αλλάζει στα προβλεπόμενα χρονικά όρια) φαίνεται να αποδίδει καρπούς, όμως και πάλι η κακοδαιμονία του ελληνικού κράτους στέκεται εμπόδιο. Η έλλειψη κινήτρων για την αγορά φορτηγών τελευταίας τεχνολογίας, οι φορολογικές ελαφρύνσεις (που αντίθετα γίνονται… επιβαρύνσεις), οι κάθε είδους δυσκολίες (παλεύει 2,5 χρόνια για να πάρει μια οικοδομική άδεια για να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις του!), όλα αυτά και πολλά άλλα τον δυσκολεύουν αφάνταστα. Όμως δεν το βάζει κάτω, και καταφέρνει παρά την κρίση να έχει σημαντική ανάπτυξη τα τελευταία δύο-τρία χρόνια.
Αν και δηλώνει αισιόδοξος από φύση, δεν παύει να είναι και προσγειωμένος. Μου λέει (και μου ζητά να το γράψω με κεφαλαία) ότι ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΤΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΩΝ ΘΑΛΑΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ.
Το κράτος απουσιάζει από παντού, ενώ ακόμα και εκεί που θα μπορούσε να επέμβει κάνει το αντίθετο (για παράδειγμα οι θάλαμοι των εθνικών μεταφορών δεν χρειάζονται πιστοποίηση από το Πολυτεχνείο, μόνοι οι διεθνείς…). Στην πράξη το κράτος σε εξωθεί να γίνεις παράνομος. «Αν είχα ακολουθήσει τις πρακτικές της αγοράς, θα είχα τα διπλά αυτοκίνητα» μας δηλώνει χαρακτηριστικά. Όμως είναι αποφασισμένος να μείνουν σταθεροί όλοι μαζί στον δρόμο που έχουν χαράξει, «όρθιοι και νοικοκυρεμένοι μέσα στη ζούγκλα, με όποιο κόστος έχει αυτό, ψυχικό και οικονομικό».
Η κουβέντα με τον Άκη θα μπορούσε να συνεχίσει με τις ώρες. Απολαυστικός σαν συνομιλητής, γεμάτος ενέργεια και αυτοπεποίθηση, έχει όλα τα στοιχεία εκείνα που δημιουργούν την συνταγή της επιτυχίας. Φτιαγμένος από την στόφα των νικητών, είναι σίγουρα ένα από τα πρόσωπα που δείχνουν τον δρόμο για την ελληνική μεταφορά, όπου η παροχή υψηλών υπηρεσιών στον πελάτη αλλά και η διαρκής αναζήτηση του ιδανικού περιβάλλοντος για τον οδηγό θα αποτελούν από εδώ και εμπρός τον κανόνα για όσους θέλουν να επιβιώσουν. Πέρα όμως από την επιχειρηματικότητα, ο Άκης έχει και ένα άλλο «μικρόβιο»: ζει και αναπνέει για τα φορτηγά. Και αφού τελειώνει το καφεδάκι μας, δεν κρατιέται για να φύγει προς το συνεργείο όπου ετοιμάζει το νέο καμάρι της εταιρίας, ένα R620.
Όλα είναι δρόμος
Με τα Γιάννενα να έχουν «βουλιάξει» στην βροχή, δεν είχαμε την τύχη να δούμε από κοντά το νέο απόκτημα της εταιρίας. Όπως αναφέρουμε σε ειδικό χώρο, ένα ατυχές γεγονός έφερε το πρόγραμμα άνω-κάτω. Και αφού μας αποχαιρέτησε βιαστικά ο Άκης (θα ξαναβρεθούμε σίγουρα!), αρκεστήκαμε να περιμένουμε την απογευματινή φόρτωση για την επιστροφή στην Αθήνα. Στο μεσοδιάστημα περιφέρομαι στις εγκαταστάσεις της εταιρίας, ανακαλύπτω πόσο οργανωμένοι είναι (υπάρχει ολόκληρο συνεργείο και ένα τρέϊλερ με ανταλλακτικά που δεν υπάρχουν πουθενά στην Ελλάδα), παρακολουθώ στο πρόγραμμα του υπολογιστή τα φορτηγά της εταιρίας να κάνουν τα δρομολόγιά τους στους δρόμους όλης της χώρας. Και διαπιστώνω από πρώτο χέρι ότι αυτό το πνεύμα οικογένειας που περιγράφει ο Άκης δεν είναι απλά μόνο στα λόγια, αλλά αντανακλά στην συμπεριφορά όλων των ανθρώπων της εταιρίας, από το λογιστήριο έως τους οδηγούς της.
Κάπως αργά πια, ήρθε και η ώρα για φόρτωση. Με βροχή και νύχτα πια ξεκινά το ταξίδι της επιστροφής στην Αθήνα. Ξανά με το Νίκο στο γνωστό παιχνίδι του κυνηγητού της λακκούβας. Το Scania και πάλι δίνει την δική του παράσταση. Αρκετό γκάζι παρά τους 38 τόνους, πολύ καλή ηχομόνωση, εξαιρετικό «πάτημα» στις στροφές όλης αυτής της δύσκολης διαδρομής. Εντάξει, η καμπίνα θα μπορούσε να είναι λίγο πιο ευρύχωρη, όμως ακόμα και έτσι αισθάνεσαι ότι βρίσκεσαι σε ένα όχημα που τιμά την «φανέλα» του κατασκευαστή, και όλη αυτή την τεράστια φήμη που έχει στην ελληνική επικράτεια. Θρησκεία ή όχι, η Scania-ρα είναι επίσης και ένα αυτοκίνητο που χαίρεσαι να το οδηγείς. Ιδίως ένα Scania όπως αυτό εδώ, περασμένο από το φίλτρο και την αγάπη του Άκη και των οδηγών του.
Με τούτα και με τα άλλα, τα χιλιόμετρα κυλούν σχετικά γρήγορα. Στάση στην Ακράτα για ωράριο, χαλαρή κουβέντα, άψογη οδήγηση για άλλη μια φορά από το Νίκο (δύσκολα βρίσκεις τέτοια ηρεμία και επίγνωση του τι κάνει από έναν οδηγό της ηλικίας του). Ξημέρωμα και πάλι, 48 ώρες μετά το ξεκίνημα και αφήνω πίσω μου την φιλόξενη καμπίνα του Scania. Το ακούω να απομακρύνεται προς τη Λεωφόρο ΝΑΤΟ με εκείνο το χαρακτηριστικό ήχο του V8, ο Νίκος κορνάρει κάπου μακριά, βλέπω σιγά-σιγά τα φώτα του να σβήνουν αργά στον ορίζοντα.
Box (μεγάλο με δυο+ φωτο)
O καπετάνιος και η φουρτούνα
Και ξαφνικά… πανικός. Εκεί που όλα κυλούσαν ήσυχα, με καλή παρέα και ενδιαφέρουσες κουβέντες, το τηλέφωνο φέρνει τα κακά μαντάτα: Ατύχημα στον Δομοκό. Ένα ΙΧ γλίστρησε και έπεσε πάνω σε ένα από τα Scania της εταιρίας. Μένω κυριολεκτικά εμβρόντητος. Όμως ο Άκης φαίνεται να αντιμετωπίζει ψύχραιμα την κατάσταση από την πρώτη στιγμή. Αφού επιβεβαιώνει ότι ο οδηγός είναι καλά δίνει σε χρόνο «μηδέν» όλες τις απαραίτητες λύσεις για να πάει ο φορτωμένος θάλαμος και το εμπόρευμα στον πελάτη. Σαν μαέστρος μιας καλοδουλεμένης ορχήστρας, αλλάζει δρομολόγια, αποδεσμεύει τράκτορα, σε κλάσματα του δευτερολέπτου παίρνει τις αποφάσεις. Και αφού τελειώσουν όλα τα διαδικαστικά που αφορούν τον πελάτη, ξεκινά η επόμενη φάση. Όλοι οι άνθρωποι που βρίσκονται στις εγκαταστάσεις της εταιρίας επιστρατεύονται για να ξεκινήσει η επιχείρηση «διάσωσης» του τραυματισμένου Scania. Μέσα σε μισή ώρα το πολύ έχει φορτωθεί ο γερανός πάνω στην πλατφόρμα, και μετά από σβέλτες συνεννοήσεις και γρήγορες κινήσεις ξεκινούν για τον τόπο του συμβάντος.
Μπροστά στα μάτια μου εκτυλίσσονται κινηματογραφικές σκηνές, με ανθρώπους να δουλεύουν κάτω από καταρρακτώδη βροχή, να συνεργάζονται άψογα και με ακρίβεια, και να φτάνουν σε ένα πρωτοφανές αποτέλεσμα γρήγορης και αποτελεσματικής δουλειάς. Πρώτος και καλύτερος στη «μάχη» ο Άκης Πατούνας. Ηγέτης με τα όλα του, δίνει τις οδηγίες, μπαίνει στα βαθιά (μόνος του δένει το Μercedes πάνω στην πλατφόρμα), είναι παντού παρών, από τα τηλέφωνα έως τις μανούβρες των μηχανημάτων (μέχρι και τους καφέδες παρήγγειλε για το ταξίδι!). Και το πιο σημαντικό: όλα αυτά τα κάνει χωρίς ΟΥΤΕ ΜΙΑ στιγμή να χάσει την ψυχραιμία του και το χαμόγελό του. Ναι, αν η διαχείριση μιας κρίσης δείχνει τις ικανότητες του αρχηγού και της ομάδας του, ο Άκης είναι από τους λιγοστούς ανθρώπους που έχω συναντήσει στην ζωή μου που φαίνεται να έχει αυτό το χάρισμα. Αργά το βράδυ, μαθαίνουμε ότι η αποστολή εξετελέσθη με απόλυτη επιτυχία, και πως το τραυματισμένο Scania δεν είχε και τίποτα σοβαρό. Από εμένα, τίποτα άλλο από ένα μεγάλο μπράβο στον «καπετάνιο» και το πλήρωμά του. Και πάντα μακριά από τέτοιες κακές στιγμές!.
