Είναι σχεδόν αδύνατον να φανταστεί κανείς πως θα ήταν η ζωή χωρίς τα φορτηγά. Και είναι πολύ εύκολο να καταλάβει, πόσο τεράστιες συνέπειες έχει η ενδεχόμενη εμπλοκή τους σε ένα τροχαίο ατύχημα. Πιθανόν με περισσότερες ανθρώπινες απώλειες αλλά και υψηλό οικονομικό κόστος για όσους εμπλακούν σε αυτό.
Η ανάγκη για όσο το δυνατόν υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας από την πλευρά του κατασκευαστή είναι στις μέρες μας περισσότερο απαιτητή από ποτέ. Τα φορτηγά της Mercedes-Benz ήταν πάντοτε πρωτοπόρα σε αυτόν τον τομέα καθώς η μάρκα επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην έρευνα και στην ανάπτυξη, ώστε τα συστήματα υποβοήθησης να παρέχουν ακόμη μεγαλύτερη υποστήριξη στους οδηγούς, αυξάνοντας την ασφάλεια για όλους τους χρήστες του οδικού δικτύου.
Από τον Ιανουάριο του 2020, οι σειρές βαρέων φορτηγών Actros και Arocs της Mercedes-Benz θα εφοδιάζονται με το -τελευταίας γενιάς- σύστημα πέδησης εκτάκτου ανάγκης Active Brake Assist 5 (ABA 5) το οποίο έχει τη δυνατότητα αναγνώρισης πεζών. Επίσης, το Sideguard Assist, που βρίσκεται στην αγορά από 2016 θα είναι πλέον διαθέσιμο για τοποθέτηση και μετά την αγορά του φορτηγού.
«Αστακός» το νέο Actros
Πιο συγκεκριμένα το νέο Actros προσπαθεί να συμβάλει όσο το δυνατόν περισσότερο στην οδική ασφάλεια, με μια σειρά συστημάτων ενεργητικής ασφάλειας που φέρνουν πιο κοντά στην πραγματικότητα το όραμα της Mercedes-Benz για οδήγηση χωρίς ατυχήματα. Προς το παρόν, σε μια επικείμενη σύγκρουση, είναι πολύ σημαντικό να μειωθεί ο αντίκτυπός της για όλους τους εμπλεκόμενους. Μην ξεχνάμε ότι ένα φορτηγό 40 τόνων, που κινείται με 80 χλμ./ώρα έχει την κινητική ενέργεια ενός αυτοκινήτου που φτάνει τα 400 χλμ./ώρα!
Τα σύγχρονα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας δείχνουν την πραγματική τους αξία στη βαριά αστική χρήση, σε στενούς δρόμους ή σε μακρινές, μονότονες διαδρομές σε αυτοκινητόδρομο. Σύμφωνα με μελέτη της ομοσπονδιακής αρχής οδικής κυκλοφορίας της Γερμανίας, ο αριθμός των ατυχημάτων που αφορούσαν βαρέα φορτηγά μειώθηκε κατά 30% περίπου μεταξύ 2002 και 2015. Ενώ λοιπόν ο αριθμός αυτός είναι όλο και μικρότερος, ειδικά σε σχέση με τις διανυθείσες αποστάσεις, οι συγκρούσεις επιφέρουν καταστροφικές συνέπειες. Στην καθημερινή τους εργασία οι οδηγοί φορτηγών συχνά έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολες συνθήκες. Μια στιγμιαία απροσεξία ή αδράνεια μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες λόγω του μεγέθους και της μάζας του οχήματος, τόσο για τους χρήστες άλλων οχημάτων όσο και για τους απροστάτευτους χρήστες όπως είναι οι πεζοί ή οι ποδηλάτες.
Οι εκτιμήσεις αποδοτικότητας των συστημάτων αυτών από τη Mercedes-Benz φανερώνουν κάποια πολύ σημαντικά στατιστικά νούμερα. Σχεδόν 100.000 φορτηγά του κατασκευαστή, εφοδιασμένα με το σύστημα υποβοήθησης πέδησης έκτακτης ανάγκης της 4ης γενιάς και με Sideguard Assist, έχουν «ειδοποιήσει» τους οδηγούς τους 15 εκατ. φορές σε κρίσιμες καταστάσεις, τη διετία 2017-2018. Το Active Brake Assist παρενέβη με μερική εφαρμογή φρένων πάνω από 1 εκατ. φορές και με πλήρη εφαρμογή φρένων περίπου 10.000 φορές. Επιπλέον, τα φορτηγά αντέδρασαν περίπου 155.000 φορές σε καταστάσεις με εμπλοκή πεζών.
Ένα μεγάλο μέρος των ατυχημάτων που αφορούσαν βαρέα φορτηγά στο παρελθόν, είχε να κάνει με συγκρούσεις σε παράλληλη κυκλοφορία, δηλαδή επαφή με προπορευόμενο ή ακινητοποιημένο όχημα λόγω της απόσπασης του οδηγού.
Αυτόματη πέδηση
Το ενεργό σύστημα υποβοήθησης πέδησης 5ης γενιάς Active Brake Assist 5 έρχεται να αποτρέψει ατυχήματα σε παρόμοιες συνθήκες. Σίγουρα δεν μπορεί να αναστείλει τους νόμους της φυσικής και οι οδηγοί πρέπει να γνωρίζουν ότι το σύστημα δεν μπορεί να αυξήσει περαιτέρω την ισχύ πέδησης, ούτε να αντισταθμίσει μια ανεπαρκή απόσταση, ειδικά σε ολισθηρό οδόστρωμα. Η βασική του διαφορά σε σχέση με το σύστημα προηγούμενης γενιάς ABA 4, είναι ότι μπορεί επιπλέον να αντιδράσει όταν αντιληφθεί κινούμενους πεζούς (που διασχίζουν το δρόμο μπροστά από το φορτηγό), όχι μόνο με μερική πέδηση αλλά και με μέγιστη πέδηση πλήρους ακινητοποίησης, σε ταχύτητες κίνησης έως 50 χλμ./ώρα. Ο τρόπος αντίδρασης, είναι ο τυπικός που γνωρίζουμε σε τέτοιες περιπτώσεις. Δηλαδή, προηγείται οπτική και ακουστική προειδοποίηση και – εάν ο οδηγός δεν ανταποκριθεί κατάλληλα-, σε ένα δεύτερο στάδιο, το σύστημα ενεργοποιεί μερική πέδηση με 3 μέτρα/δευτ., που αντιστοιχεί περίπου στο 50% της μέγιστης ισχύος πέδησης. Εάν το ενδεχόμενο σύγκρουσης εξακολουθεί να υφίσταται, τότε το ABA 5 εκτελεί αυτόματη πέδηση, πλήρους ισχύος, ενώ όταν το φορτηγό ακινητοποιηθεί ενεργοποιείται το νέο ηλεκτρονικό χειρόφρενο.
Η Mercedes-Benz τονίζει ότι το ABA 5 δεν υποστηρίζει την αυτόνομη οδήγηση και ότι οι οδηγοί εξακολουθούν να έχουν την πλήρη ευθύνη για την ασφαλή οδήγηση του φορτηγού. Δηλαδή πρέπει να προσαρμόζουν τις αποστάσεις και τις ταχύτητες του φορτηγού στις κυκλοφοριακές συνθήκες. Επίσης, μπορούν να ακυρώνουν όλες τις λειτουργίες του ABA 5 εκτός από την πέδηση έκτακτης ανάγκης.
Ημι-αυτοματοποιημένη οδήγηση
Ένα ακόμα ορόσημο στον τομέα της ασφάλειας αποτελεί το Active Drive Assist (ADA), το οποίο στην περίπτωση του νέου Actros, και για πρώτη φορά παγκοσμίως σε φορτηγό παραγωγής, επιτρέπει μερικώς την αυτοματοποιημένη οδήγηση, σύμφωνα με το επίπεδο 2 αυτόματης οδήγησης. Το ADA, υπό ορισμένες προϋποθέσεις (όπως για παράδειγμα ορατές οδικές σημάνσεις), υποστηρίζει ενεργά τον οδηγό, με δυνατότητες επιτάχυνσης, επιβράδυνσης και διατήρησης της απόστασης από το προπορευόμενο όχημα. Στο πλαίσιο ελέγχου της εγγύτητας υποστηρίζει επίσης τη λειτουργία «stop-and-go» (πλήρη ακινητοποίηση και αυτόματη εκκίνηση, σε συνθήκες κυκλοφοριακής συμφόρησης).
Συμπληρωματικά, το σύστημα διατήρησης της λωρίδας (Lane Keeping Assist) προειδοποιεί τον οδηγό και επεμβαίνει ενεργά στο ηλεκτροϋδραυλικό τιμόνι Servotwin, ώστε να επαναφέρει το όχημα στην πορεία του, σε περίπτωση παρέκκλισης από τη λωρίδα κυκλοφορίας.
Καταργεί τους καθρέπτες
Στα Actros και Arocs νέας γενιάς, ο κατασκευαστής έχει αντικαταστήσει (προαιρετικά) τους συμβατικούς, εξωτερικούς καθρέπτες με το σύστημα καμερών MirrorCam. Το σύστημα λειτουργεί με δύο ψηφιακές κάμερες, δεξιά και αριστερά, στο πλαίσιο της οροφής και δύο οθόνες 15 ιντσών εσωτερικά της καμπίνας, μπροστά από τις κολώνες Α. Το MirrorCam προσφέρει σημαντικά βελτιωμένη ορατότητα καθώς ο οδηγός έχει επιπλέον ένα αυξημένο οπτικό πεδίο χάρη στην απουσία των εξωτερικών καθρεπτών. Οι κάμερες δεν χρειάζονται κάποια ρύθμιση και δείχνουν πάντα την ίδια εικόνα, ανεξάρτητα από το μέγεθος του οδηγού και τη θέση του καθίσματος, εξαλείφοντας τα τυφλά σημεία των φορτηγών, εκεί που συνήθως είναι αδύνατον να εντοπιστεί ένας πεζός ή ένας ποδηλάτης. Σημαντικό είναι επίσης ότι το σύστημα παρέχει τη βέλτιστη θέα ολόκληρου του ρυμουλκούμενου, με μια ξεχωριστή γραμμή στην οθόνη να υποδεικνύει το τέλος του ρυμουλκούμενου και διευκολύνει την ακρίβεια των ελιγμών. Κατά τη διάρκεια που δεν υπάρχει φυσικό φως, το Mirrorcam αλλάζει σε έναν τύπο νυχτερινής όρασης ώστε να μειωθεί η λάμψη από τους προβολείς άλλων χρηστών του δρόμου. Επιπλέον, σε χώρους truckstop ο οδηγός, μέσω ενός διακόπτη στην κουκέτα, μπορεί να ελέγξει το περιβάλλον του οχήματος στις οθόνες οποιαδήποτε στιγμή.
Χωρίς νεκρές γωνίες
Ο ελιγμός δεξιάς στροφής στην αστική κυκλοφορία αποτελεί αναμφισβήτητα τον «πονοκέφαλο» κάθε οδηγού φορτηγού. Από την άλλη, οι εκτεθειμένοι χρήστες του δρόμου, όπως οι πεζοί και οι ποδηλάτες συχνά δεν γνωρίζουν ότι ένας οδηγός φορτηγού μπορεί να μην τους βλέπει κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Ειδικά όταν ένα μακρύ ρυμουλκούμενο στρίβει δεξιά και, πριν τη στροφή, το φορτηγό δείχνει να πηγαίνει ευθεία, ενώ στην πραγματικότητα παίρνει τη σωστή θέση για να χωρέσει, αποτελεί πραγματική παγίδα θανάτου για όσους δεν μπορούν να κατανοήσουν αυτή την κίνηση και-συνεπώς- να περιμένουν. Το 2018, μόνο στη Γερμανία, σκοτώθηκαν 34 ποδηλάτες, από φορτηγά που, ωστόσο, έστριβαν σωστά.
Μελέτες από ασφαλιστικές εταιρίες αναφέρουν ότι ένα σύστημα υποστήριξης του φορτηγού στη στροφή θα απέτρεπε τουλάχιστον τα μισά από τα ατυχήματα κάτω από τέτοιες συνθήκες. Η Mercedes-Benz έφερε ήδη από 2016 το «Sideguard Assist», ως την απάντηση σε αυτό το πρόβλημα, με εφαρμογή στις σειρές φορτηγών Actros, Arocs και Econic και πλέον με δυνατότητα τοποθέτησης μετά την αγορά του οχήματος. Στην πορεία μάλιστα το σύστημα έχει δεχθεί βελτιώσεις από τον κατασκευαστή, όπως για παράδειγμα η οπτική ειδοποίηση που πλέον δεν γίνεται μέσω μιας λυχνίας στην κολώνα Α του φορτηγού αλλά μέσω της οθόνης του Mirrocam. Εδώ να υπενθυμίσουμε ότι και το «Sideguard Assist» λειτουργεί, σε ταχύτητες κίνησης έως 36 χλμ./ώρα, με μια διαδικασία ειδοποίησης πολλαπλών σταδίων από τη στιγμή που εντοπίσει ένα κινούμενο ή ένα ακίνητο εμπόδιο στην ευρύτερη ζώνη της πλευράς του συνοδηγού. Η διαφορά είναι ότι το σύστημα δεν παρεμβαίνει ενεργά στο σύστημα πέδησης αλλά ο οδηγός είναι υπεύθυνος για το σωστό φρενάρισμα, αφού έχει δεχθεί μια σειρά οπτικών και ηχητικών προειδοποιήσεων.
Μια ακόμα βελτίωση αποτελεί η δυνατότητά του να βοηθά και στις αριστερές στροφές, ειδοποιώντας στην περίπτωση που η πίσω δεξιά γωνία του ρυμουλκούμενου κινδυνεύει να συγκρουστεί. Και τέλος, υποδεικνύει την απειλή σύγκρουσης στις αλλαγές λωρίδων και σε ταχύτητες κίνησης έως 90 χλμ./ώρα. Το σύστημα βασίζεται σε δύο αισθητήρες ραντάρ μικρής εμβέλειας, τοποθετημένους στο πλαίσιο από την πλευρά του συνοδηγού, μπροστά από τον πίσω άξονα και έχει σχεδιαστεί ώστε να «παρακολουθεί» όλο το μήκος του συνδυασμού «φορτηγό-ρυμουλκούμενο» (έως 18,75 μέτρα) και επιπλέον δύο μέτρα εμπρός και ένα μέτρο πίσω καθώς και για ζώνη πλάτους 3,75 μέτρων.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι η επιτροπή της ΕΕ έχει ψηφίσει ήδη την υποχρεωτική τοποθέτηση του συστήματος σε όλα τα βαρέα φορτηγά από την 1η Ιουλίου του 2022.
Τέλος, λιγότερο… φαντεζί στοιχεία του εξοπλισμού των νέων φορτηγών της Mercedes-Benz φανερώνουν την ευαισθησία του κατασκευαστή στον τομέα της ασφάλειας. Τα παραδείγματα πολλά, όπως:
- το νέο ηλεκτρονικό χειρόφρενο, με έχει ενσωματωμένη τη λειτουργία HOLD, δηλαδή τη δυνατότητα αυτόματης ενεργοποίησης όταν ο κινητήρας είναι σβηστός.
- το σύστημα υποβοήθησης εκκίνησης σε ανηφόρες Hill Holder.
- το σύστημα Traffic Sign Assist, που μπορεί να εντοπίσει τα όρια ταχύτητας, την αρχή και το τέλος ζωνών μη διέλευσης, εμφανίζοντας προειδοποιητικά σήματα στην οθόνη.
- το νέο σύστημα «Assistance Trailer Stability Control» για ημιρυμουλκούμενα και ρυμουλκούμενα, το οποίο εφαρμόζει μέτρια πίεση πέδησης όποτε χρειάζεται να «επιβάλει» τη σταθεροποίηση του οχήματος.
